Włoskie miasta tracą duszę: znikają sklepy, a na ich miejsce wchodzą airbnb

Włoskie centra miast przeżywają bolesną transformację. Od 2012 roku z krajobrazu zniknęło niemal 156 tysięcy małych sklepów i straganów, a według prognoz Confcommercio, trend ten utrzyma się przynajmniej do 2025 roku. To ponad 25% tradycyjnych punktów handlowych, które po prostu przestają istnieć. Czy to koniec epoki lokalnych sklepikarzy?

Przemiana ulic z życia na deptak dla turystów

Najbardziej dotkliwe zmiany widać w północnych miastach, gdzie niegdyś tętniące życiem ulice teraz zdobią opustoszałe witryny. Zamykanie sklepów przybiera na częstotliwości – w 2025 roku straty roczne mogą osiągnąć 3,1%, co stanowi wzrost w porównaniu z wcześniejszymi spadkami na poziomie 2,2%. Szczególnie mocno ucierpiły kioski z prasą, tracąc ponad połowę działalności. Blisko dwie piąte sklepów odzieżowych i obuwniczych również zniknęły z mapy. Branża meblowa i narzędziowa skurczyła się o blisko 36%, a sklepy z książkami i zabawkami o jedną trzecią.

Nie tylko sklepy wewnątrz budynków odczuwają skutki tego zjawiska – pustoszeją również stragany i bary na chodnikach, co oznacza wyciszenie atmosfery w wielu miastach. To wyraźny kontrast w stosunku do dynamicznego rozwoju w innych sektorach.

Od 2012 do 2025 roku o blisko 19 tysięcy wzrosła liczba obiektów związanych z zakwaterowaniem, a restauracje o 35%. Szczególnie imponujący wzrost zanotowały specjalistyczne sklepy spożywcze, lodziarnie i piekarnie (+14,4%). Najszybszy rozwój obserwujemy jednak w przypadku nietypowych form zakwaterowania, takich jak krótkoterminowe wynajmy przez platformy typu Airbnb – aż o 184,4%! W historycznych dzielnicach południowych miast liczba pensjonatów wzrosła niemal czterokrotnie (+290%), znacznie przekraczając wzrost w północnych i centralnych regionach (+147%).

Koniec tradycji, początek ery turysty

Zmiany te wynikają z ewoluujących preferencji konsumentów. Gusta się zmieniają, a wraz z nimi krajobraz miejski. Turystyka wypełnia przestrzenie niegdyś zajmowane przez lokalne sklepy. Tam, gdzie długoterminowi goście ustępują miejsca krótkotrwałym pobytom, rozwijają się usługi związane z krótkimi wynajmami. Restauracje zyskują na znaczeniu, podczas gdy tradycyjne formy zakwaterowania tracą pozycje. Jedna kawiarnia może przekształcić się w restaurację - prosty rachunek zysków i strat.

Rewolucja cyfrowa odcisnęła swoje piętno na handlu. W 2025 roku platformy cyfrowe odpowiadały za 11,3% zakupów towarów i 18,4% usług. Od 2015 do 2025 roku ogólna sprzedaż detaliczna wzrosła o 14,4%, ale sklepy stacjonarne w mniejszych miastach nie odnotowały żadnego wzrostu. W tym samym czasie transakcje online wzrosły o aż 187%, niemal potrójnie w ciągu dziesięciu lat. Przychody sklepów internetowych wzrosły z 31,4 miliardów euro w 2019 roku do 62,3 miliardów euro sześć lat później - jak szacuje Politecnico di Milano.

Nowa rzeczywistość handlu: obcy kapitał i formalizacja

Nie wszystkie sektory handlu odczuwają negatywne skutki. Apteki zanotowały wzrost o 9,8%, a sklepy komputerowe i telekomunikacyjne o 7,9%, dzięki stałemu zapotrzebowaniu na zdrowie i technologię. Od 2012 do 2025 roku liczba firm z kapitałem zagranicznym wzrosła o 134 tysiące, tworząc blisko 194 tysiące miejsc pracy, choć średnio zatrudniają one mniej pracowników (z 1,9 do 1,7 na firmę). Natomiast liczba rodzimych włoskich przedsiębiorstw spadła o 290 tysięcy, ale te, które pozostały, zwiększyły zatrudnienie, licząc średnio 3 pracowników na firmę.

Obserwujemy trend w kierunku bardziej formalnych struktur: korporacje zyskują na znaczeniu w handlu, zwiększając swoją reprezentację z 9% do 17%, podobnie jak branża hotelarska i gastronomiczna, która wzrosła z 14,2% do 30,6%. Z kolei jednoosobowe firmy i spółki cywilne tracą pozycje. Ten proces wiąże się ze wzmocnieniem struktury, lepszym zarządzaniem i zwiększoną produktywnością w obliczu zmieniających się warunków.

W południowych miastach, od połowy dekady, tempo zmian w sektorach turystycznych przewyższyło to, co obserwowano w północnych regionach, choć spadek aktywności handlowej uderzył mocniej w północną Italię. Włoskie miasta doświadczają transformacji – tradycyjne rynki ustępują miejsca przestrzeniom turystycznym kształtowanym przez trendy cyfrowe. Mimo że rozwój napędzany jest hotelami i e-commerce, niektóre dzielnice tracą swoje lokalne sklepy, osłabiając więzi społeczne, gdzie pustoszeją witryny.

Utrzymanie stabilności wymaga inteligentnego zarządzania zmianami poprzez regulacje wspierające małych przedsiębiorców, którzy zmagają się z szerszymi trendami. Przyszłość miast zależy od decyzji podejmowanych dziś – decyzji, które opierają się nie tylko na wzroście, ale przede wszystkim na utrzymaniu pulsującego życia codziennego.